Wason Testi

farzedin ki önünüzdeki masada dört tane kart var. hatta şöyle olsun kartlarımız:

t 6 9 e

bu kartların hepsinin "a" yüzünde bir harf, "b" yüzünde de bir sayı olduğunu biliyoruz (kartların "c" yüzü yok, zevzekleşmeyin.) bir de nacizane kuralımız var: eğer kartın "a" yüzündeki harf bir sesli harf ise, "b" yüzündeki sayının da bir çift sayı olması gerekiyor. senin görevin jim (eğer kabul edersen), yukarıdaki dört kartta bu kurala uyulup uyulmadığını anlayabilmek için hangi kartları çevirmemiz ve arka yüzlerine bakmamız gerektiğini tespit etmek. uyuşuk ve tembel insanlar olduğumuz için, minimum sayıda kart çevirmek istiyoruz; o yüzden de sadece kurala riayet edilip edilmediğini anlamak için çevirmeye mecbur olduğumuz kartları seçmelisin, daha fazlasını değil.

cevabı bulduktan sonra lütfen aşağıdaki seçeneklerden birini işaretleyin, seçtiğiniz şıkkın içini tamamen karalamayı unutmayın (ha ha ha! hmm...):

(a) hiçbiri (b) t (c) 6 (d) e (e) 9 (f) t&6 (g) t&e (h) t&9 (i) 6&e (j) 6&9 (k) e&9 (l) t&6&e (m) t&6&9 (n) 6&e&9 (o) t&e&9 (p) hepsi.

doğru cevabı söylemeden önce wason testi olarak bilinen ve kanımca en sade ve en zarif zeka oyunlarından biri olan bu mantık sınavında genel başarı oranının %3 ila %5 arasında değiştiğini belirtmek isterim. mesela testimize isim babalığı yapan peter wason (hep "watson" yazasım geliyor nedense), 1966 yılında "sosyal bilişselliğin mantık ve muhakeme üzerindeki etkisi" konulu bir deney için (ona da değineceğim birazdan) bu soruyu 128 üniversite mezunu deneğe sorduğunda, sadece 5 doğru cevap alabilmiş. üstüne üstlük yanlış cevap verenlerin büyük çoğunluğu, doğru cevap ve doğru cevaba giden mantık yolu kendilerine sabırla açıklandıktan sonra da anlayamamaya, cevabı kavrayamamaya devam etmişler.