Saint Patrick

bu saint patrick adıyla anılan şahıs hakkında o kadar çok şey söylenmiş, öyle çok dedikodu uydurulmuştur ki, doğruyu yanlıştan ayırmak çok zor, neredeyse imkansızdır. bunun bir sebebi zamane tarihçilerinin 2. sınıf romalı din adamlarının hayat hikayelerinden ziyade roma imparatorluğu'nun yıkılışı ile meşgul olmuş olmalarıdır. haksız da değiller bir yerde, koca imparatorluk yıkılırken kim takar yalova kaymakamını? (evet, aziz patrick part-time olarak yalova kaymakamlığı da yapmıştı.)

yani, elimizde olmayan sebeplerden ötürü, bu tarihi kişiliğin soyadı, doğum yeri, doğum tarihi, veya ölüm tarihi maalesef bilinmemektedir. kendisi hakkındaki en kapsamlı ve en güvenilir bilgileri "itiraf" ("confession") adını taşıyan otobiyografisinde bulabiliriz, ammavelakin bu kitap da aziz patrick'in irlanda'da bir hristiyan misyoner olarak görevli olduğu sıradaki icraatlarını kilisedeki patronlarına karşi savunmasından ibarettir, gizemli patrick bey kendi hayatının detaylarına dokunmadan kitabı bitiriverir. ("beni bilen bilir arkadaş" diye düşünmüş olsa gerek) şaka bir yana, patrick kendi hayatı hakkında ya ilgisizlikten pek birşey söylememiş, ya da bilinçli olarak muğlak kalmıştır. mesela kitabında "bannavem taberniae" diye bir yerde doğduğunu söyler, ama yüzyıllardır kimse oranın neresi olduğunu çözememiştir. (ben "herhalde cia ajanıydı, o yüzden böyle üstü kapalı konuşuyordu" diye düşünüyorum, komplo teorilerine oldum olası ilgi duymuşumdur.)

saint patrick hakkında benim bildiklerim ve de sizlerle paylaşabileceklerim ise şunlardan ibarettir: bu adamın doğduğu yer günümüzde ya ingiltere ya da iskoçya toprakları dahilinde kalmaktadır, yani kendisi bir kelttir. büyükbabası bir rahipti, ve de küçük patrick de hristiyan geleneklerine göre yetiştirilmişti. daha blu çağında, tüyü bitmemiş bir delikanlıyken kaçırılıp, irlanda'da köle olarak satıldı, fakat kaçmayı becererek kıta avrupası'na geçti, ve de rahiplik eğitimini galya'da aldı. m.s. 431-432 gibi 1. celestine tarafından misyoner psikopos olarak irlanda'ya atandı (bir iddiaya göre patrick'e rüyasında irlanda'ya gitmesini ve ölene dek orada vaaz vermesini söyleyen ak sakallı bir dede görünmüştür, ama bu efsane patrick'in ilk olarak köle statüsünde gittiği - ve bu sebeple büyük ihtimalle hatıralarında pek iyi bir yeri olmayan - irlanda'ya neden döndüğünü açıklamak için sonradan uydurulmuş da olabilir elbet.) her neyse, sonuçta patrick irlanda'ya gitmiş ve ölene dek bir daha da irlanda'yi terketmemiştir.

patrick irlanda'daki ilk hristiyan, hatta ilk misyoner bile değildi, ancak kendisinden önce gelenlere göre çok daha başarılı olduğu kesindir. hatta ve hatta, irlanda'da hristiyanlığı tek başına yaydı ve kiliseyi kendi çabalarıyla kurdu desek, abartmış olmayız. kendisine tarihte binbir çeşit mucize atfedilmiştir ama saint patrick'in hiçbir zaman böyle bir iddiası olmamıştır. dürüst ve mütevazı bir adamdı bu patrick, yok denizleri yararım, yok su üstünde yürürüm, yok suyu şaraba çeviririm, öyle iddiaları yoktu merhumun.

tabii, asıl önemli olan, saint patrick'i anma günü olan st patricks day'in (17 mart) nasıl olup da bugünkü püfür püfür içki ve irlanda milliyetçiliği kokan festivale dönüştüğüdür.

bir kere şunu belirtmekte fayda var: amerika'daki st. patricks day kutlamaları irlanda'dakinden oldukça farklıdır. irlanda'da st. patrick's day çok daha saygın, sessiz, hürmetkar, öncelikle politik bir sembol değil dini bir ikon olan saint patrick'e daha bir yakışir bir şekilde kutlanmaktadır.

amerika'daki kutlamaların bugünkü halini almasının sebepleri ise 19. yüzyıldaki sosyopolitik etkenlere dayanır (allahım, doktora tezi gibi konuşmaya başladım...). bilirsiniz, o zamanlarda amerika'daki irlandalılar pek sevilmez, 2. sınıf vatandaş muamelesi görürlerdi (aynen zenciler gibi.) new england (kuzeydoğu amerika) bölgesinde yoğun olan irlandalı göçmenler, "birlikten kuvvet doğar" fikriyle resmi geçitler, törenler düzenlemeye, ve böylece düşmanlarına ve sevmeyenlerine (ki bunların arasında orijinal ku klux klan de vardı) "bakın, biz sandığınız kadar az insan değiliz, güçlüyüz, uğraşmayın bizimle" mesajı vermeye karar verdiler. yılda bir yapılan bu tören, 1800'lerin sonuna doğru, irlanda'nin bağımsızlığını kazanmasını isteyen (ama etnik olarak ırlandalı olmayan) amerikalıların da katılımıyla iyice büyüdü, başbayağı popüler bir bayram havasına büründü. zaman içerisinde irlanda'nin bağımsızlığı veya amerika'daki irlandalı göçmenlere karşi ayrımcılık gibi konular güncelliğini yitirse de, bu bayram o derece yaygınlaşmıştı ki, "hadi yeter artık, bırakalım içmeyi eğlenmeyi, paşa paşa işlerimize gidelim" demediler, saint patrick'i bahane bilip st patricks day'i bugün bildiğimiz sarhoşluk, leşlik, irlandaseverlik bayramı olarak kutlamaya devam ettiler. onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevizine.

burada ifade etmeden geçemeyeceğim bir nokta da, st patricks day'in temel olarak içki içerek kutlanan bir bayram haline dönüşmüş olmasının müthiş derecede ironik olduğudur. zira saint patrick denen kişi hayatında ağzına alkol sürmemiş, ve de irlanda'da rahiplik yaptığı yıllar boyunca da karşılaştığı herkese alkolden uzak durmalarını salık vermiştir (saint patrick'in irlandalılara viski yapmayı öğrettiği yönündeki efsaneler ve dedikodular gerçeği yansıtmaz, onlar sadece bir takım medyanın ve güç odakların pis iftiralarıdır.)