psikoloji biliminin bizlere "homo
economicus" hakkinda ögretecek çok seyi oldugunu ilk farkeden
ekonomistlerden, princeton ekonomi profesörü. 2002 yilinda nobel ekonomi
ödülünü vernon smith ile paylasmistir. yakin çalisma arkadasi amos trevsky ise
1996'da vefat ettigi için nobel ödülü'nü alamamis, fakat kahneman ve smith'in
ödülü hakkindaki basin açiklamasinda "yasasaydi o da kazanacakti"
seklinde kendisine selam edilmistir. [nobel ödülleri vefat etmis kisilere
"posthumous" verilmiyor maalesef, bu sebeple birçok nobel ödülü'nun
"su yazar/bilimadami çok yaslandi, son zamanlarda pek birsey yapmadi ama,
yine de verelim de, ansizin ölürse pisman olmayalim." kaygisiyla verildigi
görülmüstür.]
ekonomi bilimine deneysellik katarak yepyeni
arastirma alanlari açmis bir adamdir daniel kahneman. hayatini insanlarin -
özellikle belirsizlik ve yetersiz bilgi sartlari altinda - karar verme
mekanizmalarinin nasil isledigini çözmeye adamis, ve de standard ekonomik
teorilerin (temel olarak rasyonel karar teorisi veya "rational decision
theory") ne kadar yetersiz kaldigini göstererek meslektaslarini utandirmistir.
bununla da yetinmeyip, insanlarin karar vermelerine
öncülük eden ihtimal hesaplarinda çogunlukla "sezgisel kestirme"leri
tercih ettiklerini, ve de temel istatistik prensipleri tamamiyla gözardi eden
kararlar aldiklarini deneylerle göstermistir. (misal: sahsen tecrübe ettiginiz
veya tanik oldugunuz birseyin olasiligini abartmak. buna verilen en klasik
örnek, yakin bir tanidigi arabasi denize uçtugunda emniyet kemerini çözemedigi
için ölen bir adamin kesinlikle kemer takmayi reddetmesidir. arkadasinin basina
gelen her ne kadar fantastik, ve de neredeyse sifir ihtimalli bir olay olsa da,
bunu birinci elden tecrübe etmis/duymus kisi, kemer takmak/takmamak konusunda
asla saglikli bir risk degerlendirmesi yapamaz.)
uzun lafin kisasi, "experimental economics"'in
babasi sayilabilecek, psikolojinin ögretilerini ekonomiye uygulamayi basarmis,
çok saygideger bir adamdir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder