je me souviens

kanada'nın quebec eyaletinde yaşayanların, araba plakaları dahil bulabildikleri her düz yüzeye yazdıkları motto, slogan, hayat felsefesi. mementovari bir yaklaşım..

fransız arkadaşlarınızla yapacağınız nostaljik muhabbetler için ideal bir açılış cümlesi olan bu deyiş ile ilk defa birkaç sene önce, chicago'dan boston'a gitmeye çalışırken yolumu kaybedip kendimi yanlışlıkla montreal'de bulduğum gün, kanada'daki arabaların plakalarında görmüştüm (malum, amerika-kanada sınırı dünyanın en uzun korunmayan sınırı, bir anda kendinizi kanada'da buluveriyorsunuz.) uzun süre "nedir hatırladıkları acaba?' diye düşündükten sonra, sonunda dayanamayıp önümdeki arabaya arkadan hafifçe çarpmış, hasara bakmak için kenara çekince de, "kusura bakmayın ama, çok merak ediyorum, neyi hatırlıyorsunuz? niçin hatırlıyorsunuz? ben niye hatırlamıyorum?" diye sormuştum.

meğer kendileri de bilmezlermiş tam olarak neyi hatırladıklarını. bir rivayete göre ünlü bir quebeclinin* "fransa'nın nilüferi altında doğduğumu, fakat ingiltere'nin gülü altında yetiştirildiğimi hatırlıyorum" sözüne bir göndermeymiş bu slogan (burada doğan ve büyüyen quebec eyaleti oluyor tabii, mecazi anlamda.)*

bir diğer rivayete göre ise, 1759 yılında james wolfe'un ingiliz kuvvetleri marquis de montcalm'ın fransız kuvvetlerini yendikten, ve böylece yeni dünya'da fransız hakimiyeti hayalleri suya düştükten sonra, esir alınan fransızlardan birinin je me souviens diye haykırmasına bir göndermeymiş.

ama bu rivayette de şehir efsanesi havası var, sonuçta o fransız esirin "je n'oublierai jamais" ("i will never forget"/"asla unutmayacağım") veya en azından "je me souviendrai toujours" ("i will always remember"/"her zaman hatırlayacağım") demesi gerekmez miydi? insan daha yeni bitmiş bir muharebe için "hatırlıyorum!" der mi hiç? öyle haykırsaydı, yanındaki silah arkadaşları "tabii ki hatırlıyorsun fransua, daha 10 dakika olmadı çarpışma biteli, hepimiz hatırlıyoruz." diye vermezler miydi ayarı? elbet, elbet...

neyse, sonuç olarak quebecli kardeşlerimiz neyi hatırladıklarını hatırlamasalar bile, ısrarla "hatırlıyorum!" naraları atmaya, güzel eyaletlerini ziyaret edenlerin kafalarını karıştırmaya devam ediyorlar.